EQ ในการทำงาน คืออะไร? บริหารอารมณ์เป็น ทำงานร่วมกันดีขึ้น

ในวันที่งานเร่ง ความคาดหวังสูง และความคิดเห็นของคนในทีมไม่ตรงกัน ความรู้และทักษะเฉพาะทางอาจยังไม่เพียงพอที่จะทำให้งานเดินหน้าได้อย่างราบรื่น EQ ในการทำงาน จึงเป็นอีกทักษะสำคัญที่ช่วยให้เรารู้เท่าทันอารมณ์ เข้าใจความรู้สึกของผู้อื่น และเลือกสื่อสารได้เหมาะสมกับสถานการณ์

คนเก่งอาจทำงานของตัวเองได้ดี แต่เมื่อสามารถบริหารอารมณ์และรักษาความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงานได้ด้วย ก็ยิ่งช่วยให้การประสานงานและการแก้ปัญหาร่วมกันมีโอกาสเดินหน้าได้ดีขึ้น

EQ ในการทำงาน คืออะไร?

EQ หรือความฉลาดทางอารมณ์ เป็นคำที่มักใช้กล่าวถึง Emotional Intelligence หมายถึงความสามารถในการรับรู้และเข้าใจอารมณ์ของตนเองและผู้อื่น รวมถึงนำความเข้าใจนั้นมาใช้กำกับพฤติกรรมและดูแลความสัมพันธ์

ในบริบทการทำงาน EQ จึงเกี่ยวข้องกับสถานการณ์ใกล้ตัว เช่น การรับ Feedback การพูดคุยเมื่อเกิดความผิดพลาด การรับมือกับความกดดัน และการทำงานกับคนที่มีมุมมองแตกต่างจากเรา

การบริหารอารมณ์ไม่ได้หมายถึงการห้ามตัวเองโกรธ เสียใจ หรือผิดหวัง แต่คือการยอมรับว่าความรู้สึกเหล่านั้นเกิดขึ้นได้ และเลือกแสดงออกอย่างเหมาะสม โดยยังรับผิดชอบต่องานและผลกระทบที่มีต่อคนรอบข้าง

ทำไม EQ จึงสำคัญต่อการทำงานร่วมกัน?

ปัญหาในทีมบางครั้งเริ่มจากเรื่องเล็ก เช่น ข้อความสั้นที่ถูกตีความว่าไม่พอใจ น้ำเสียงที่ฟังดูเหมือนตำหนิ หรือการไม่ได้อธิบายเหตุผลเมื่อมีการเปลี่ยนแผนงาน

เมื่อแต่ละคนตอบสนองจากอารมณ์ทันที เรื่องที่ควรพูดคุยกันได้อาจกลายเป็นความขัดแย้ง แต่หากรู้ตัวเร็วขึ้นและตรวจสอบความเข้าใจก่อนตอบ เราก็มีโอกาสพาบทสนทนากลับมาที่ข้อเท็จจริงและทางออกร่วมกัน

การพัฒนา EQ สามารถนำมาใช้กับการทำงานได้หลายด้าน เช่น

• การสื่อสาร: อธิบายความต้องการและข้อกังวลได้ชัดเจน โดยคำนึงถึงผู้ฟัง
• การรับ Feedback: ตั้งหลักกับความรู้สึก และถามต่อเพื่อเข้าใจประเด็นที่ควรพัฒนา
• การจัดการความขัดแย้ง: พูดถึงปัญหาได้โดยไม่โจมตีตัวบุคคล
• การประสานงาน: รับฟังข้อจำกัดของแต่ละฝ่าย ก่อนตกลงแนวทางร่วมกัน

4 ด้านของ EQ ที่นำมาใช้ในวันทำงาน

1. รู้เท่าทันอารมณ์ของตนเอง

จุดเริ่มต้นคือการสังเกตว่าเรากำลังรู้สึกอะไร และความรู้สึกนั้นส่งผลต่อความคิดหรือพฤติกรรมอย่างไร

ตัวอย่างเช่น เมื่อเพื่อนร่วมงานถามความคืบหน้าซ้ำ เราอาจรู้สึกหงุดหงิดเพราะตีความว่าเขาไม่ไว้ใจ ทั้งที่อีกฝ่ายอาจกำลังต้องนำข้อมูลไปตอบลูกค้า

ลองถามตัวเองว่า “เรากำลังตอบสนองต่อสิ่งที่เกิดขึ้นจริง หรือต่อความหมายที่เราตีความขึ้นมา?”

2. บริหารการตอบสนองของตนเอง

เมื่อรู้ว่ากำลังโกรธหรือกังวล ขั้นต่อมาคือเลือกว่าจะทำอะไรกับความรู้สึกนั้น

อาจเริ่มจากหยุดพิมพ์ข้อความชั่วคราว อ่านสิ่งที่เขียนอีกครั้ง หรือขอเวลารวบรวมข้อมูลก่อนกลับมาพูดคุย โดยระบุให้ชัดว่าจะกลับมาคุยเมื่อใด

เป้าหมายคือการให้ตัวเองมีเวลาคิด เพื่อเลือกคำพูดและการกระทำที่ช่วยให้งานเดินหน้าต่อได้

3. เข้าใจมุมมองและความรู้สึกของผู้อื่น

ความเข้าใจผู้อื่นเริ่มจากการรับฟังและตรวจสอบ แทนการคาดเดาว่าเรารู้อยู่แล้วว่าอีกฝ่ายคิดอะไร

คนที่พูดน้อยในที่ประชุมอาจกำลังเรียบเรียงความคิด ส่วนคนที่ถามรายละเอียดมากอาจต้องการลดความผิดพลาดก่อนลงมือทำ

คำถามอย่าง “คุณกังวลเรื่องไหนเป็นพิเศษ?” หรือ “มีข้อมูลอะไรที่เราควรรู้เพิ่มเติมไหม?” ช่วยเปิดพื้นที่ให้เข้าใจกันมากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเห็นตรงกันทุกเรื่อง

4. ดูแลความสัมพันธ์และข้อตกลงในการทำงาน

การรักษาความสัมพันธ์ไม่ได้หมายถึงการหลีกเลี่ยงบทสนทนาที่ยาก แต่รวมถึงการพูดเรื่องที่จำเป็นอย่างตรงไปตรงมาและให้เกียรติ

เมื่อเกิดปัญหา ลองอธิบายสิ่งที่เกิดขึ้น ผลกระทบ และสิ่งที่อยากตกลงร่วมกัน เช่น

“รายงานส่งหลังเวลาที่ตกลง ทำให้ทีมมีเวลาตรวจข้อมูลน้อยลง รอบหน้าเราควรกำหนดจุดตรวจความคืบหน้าตอนไหน เพื่อให้ส่งได้ตามแผน?”

วิธีนี้ช่วยให้บทสนทนามีประเด็นชัด และชวนอีกฝ่ายร่วมรับผิดชอบต่อทางออก

5 วิธีฝึกบริหารอารมณ์ในการทำงาน

1. สังเกตสัญญาณเตือนของตัวเอง

ลองสังเกตว่าเมื่อเริ่มเครียด เรามักพูดเร็ว น้ำเสียงแข็ง เงียบผิดปกติ หรือรีบสรุปความตั้งใจของคนอื่นหรือไม่ การเห็นสัญญาณเหล่านี้ช่วยให้ตั้งหลักได้เร็วขึ้น

2. แยกข้อเท็จจริงออกจากการตีความ

“เพื่อนยังไม่ตอบข้อความ” เป็นสิ่งที่สังเกตได้ ส่วน “เขาไม่ให้ความสำคัญกับเรา” เป็นการตีความ ลองตรวจสอบข้อมูลก่อนตอบสนองจากข้อสรุปนั้น

3. เปลี่ยนคำกล่าวโทษเป็นคำถามเพื่อหาทางออก

จาก “ทำไมคุณไม่วางแผนให้ดี?” ลองเปลี่ยนเป็น “ตอนนี้มีอะไรที่ทำให้งานติด และเราต้องปรับแผนส่วนไหนบ้าง?”

คำถามควรใช้น้ำเสียงที่พร้อมรับฟัง เพื่อให้เกิดการพูดคุยจริง

4. ฟังให้จบและทวนความเข้าใจ

ก่อนเสนอทางออก ลองทวนว่า “ถ้าเข้าใจถูก ตอนนี้คุณติดเรื่องข้อมูลจากอีกฝ่าย จึงยังสรุปรายงานไม่ได้ ใช่ไหม?”

การทวนช่วยตรวจสอบว่าเรากำลังแก้ปัญหาเดียวกัน และเปิดโอกาสให้อีกฝ่ายเพิ่มเติมข้อมูลที่ขาดไป

5. ทบทวนหลังจบสถานการณ์

ใช้เวลาสั้น ๆ ถามตัวเองว่า วันนี้สถานการณ์ใดกระตุ้นอารมณ์ เราตอบสนองอย่างไร และครั้งหน้าจะลองปรับอะไรหนึ่งอย่าง การฝึกจากเหตุการณ์จริงทำให้เป้าหมายการพัฒนาชัดเจนขึ้น

หัวหน้างานและ HR จะสนับสนุน EQ ในทีมได้อย่างไร?

การพัฒนา EQ ไม่ควรเป็นเพียงการบอกให้พนักงานใจเย็น แต่ควรสร้างโอกาสให้ได้ฝึกและได้รับ Feedback จากสถานการณ์ทำงาน

หัวหน้างานสามารถเริ่มจากการรับฟังปัญหาโดยไม่รีบตัดสิน อธิบายเหตุผลเมื่อเปลี่ยนแผน และแสดงให้เห็นว่าความเห็นต่างสามารถพูดคุยกันอย่างให้เกียรติได้

สำหรับ HR อาจใช้กรณีศึกษาที่ใกล้เคียงกับงานจริง ให้ผู้เรียนฝึกสนทนาและสะท้อนสิ่งที่ได้เรียนรู้ ก่อนเลือกพฤติกรรมหนึ่งอย่างไปทดลองใช้และติดตามผลร่วมกับหัวหน้างาน

ขณะเดียวกัน หากความกดดันเกิดจากภาระงาน บทบาทที่ไม่ชัดเจน หรือขั้นตอนที่ติดขัด ก็ควรปรับระบบงานควบคู่กัน เพื่อให้บุคลากรมีเงื่อนไขที่เอื้อต่อการทำงานร่วมกัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ EQ ในการทำงาน

EQ ฝึกพัฒนาได้ไหม?

สามารถฝึกทักษะที่เกี่ยวข้องได้ เช่น การสังเกตอารมณ์ การฟัง การตรวจสอบความเข้าใจ และการเลือกวิธีสื่อสาร โดยอาศัยการฝึกอย่างต่อเนื่องและ Feedback จากสถานการณ์จริง

คนที่มี EQ ดีต้องยอมคนอื่นเสมอหรือไม่?

ไม่จำเป็น คนที่บริหารอารมณ์ได้สามารถปฏิเสธ แสดงความคิดเห็นต่าง และกำหนดขอบเขตของตนเองได้ โดยสื่อสารอย่างชัดเจนและให้เกียรติอีกฝ่าย

การพัฒนา EQ เหมาะกับใครบ้าง?

เหมาะกับคนทำงานทุกระดับ โดยเฉพาะผู้ที่ต้องประสานงาน รับมือกับความคาดหวังที่แตกต่าง หรือดูแลทีม เพราะล้วนต้องใช้ทั้งทักษะด้านงานและทักษะด้านความสัมพันธ์

พัฒนาการบริหารตนเองกับ Acrosswork

การเติบโตอย่างมืออาชีพเริ่มได้จากการรู้เท่าทันตนเอง และเลือกวิธีตอบสนองที่เหมาะสม แม้ในวันที่สถานการณ์ไม่เป็นใจ

องค์กรที่สนใจพัฒนาการบริหารตนเองและการทำงานร่วมกันของบุคลากร สามารถสอบถามรายละเอียดหลักสูตร Self-Management for Development กับ อ.นพพล นพรัตน์ โดย Acrosswork เพื่อพูดคุยถึงโจทย์และความต้องการขององค์กร https://shorturl.asia/2jqdos

โทร: 086-333-8226 (คุณโบว์)
Line: Acrosswork
อีเมล: Contact@acrosswork.co.th
เว็บไซต์: https://www.acrosswork.co.th